“Elm qurtaranda Allahı çağırırıq” – Azərbaycanda da güclü zəlzələ olacaqmı? – AÇIQLAMA

Son zamanlar Türkiyə və İran ərazisində güclü zəlzələlər qeydə alınır. Regional seysmik aktivlik nəzərə alınaraq, Azərbaycanda yeraltı təkanların intensivliyinin artması ehtimalı barədə nə deyə bilərsiniz? Hazırkı seysmik vəziyyət ölkəmiz üçün güclü və ya hiss edilən zəlzələlərin baş verməsi riskini artırırmı, yoxsa mövcud geoloji şərtlər bunu məhdudlaşdırır?

Məsələ ilə bağlı Proses.az-a danışan AMEA Coğrafiya İnstitutunun şöbə müdiri, ekoloq Ənvər Əliyev regional prosesi və Azərbaycandakı vəziyyəti şərh edib.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, Azərbaycan dünyanın ən geniş və aktiv tektonik zonalarından biri olan nəhəng seysmik kəmərin üzərində yerləşir. Bu kəmər Fransanın şimalından başlayaraq İndoneziyaya qədər uzanır və Avrasiya nəhəng tektonik plitəsini özündə birləşdirir.

“Azərbaycan, Türkiyə, İran – hamısı həmin böyük Avrasiya kütləsinin üzərində dayanır. Bu ərazilərdə baş verən bütün zəlzələlərin kökündə eyni səbəb dayanır. Afrika və Ərəbistan plitələrinin hər il 2-3 sm sürətlə şimala doğru sıxılması nəticəsində Yer qabığında fasiləsiz gərginlik yaranır. Bu güc gecə-gündüz, ilboyu davam edir və nəticədə seysmik hadisələr qaçılmaz olur”, – deyə o bildirib.

Ənvər Əliyev qeyd edib ki, prosesin fasiləsiz olması bütün regionu risk altında saxlayır, lakin Azərbaycan müəyyən mənada daha sığortalanmış zonada yerləşir:

“Bu gün İranda baş verir, sabah Əfqanıstanda ola bilər. Bizim ərazimiz isə nisbətən daha stabildir və dağıdıcı zəlzələ təhlükəsi bir qədər azdır. Amma bu o demək deyil ki, risk yoxdur. Sadəcə qorxuya düşmək lazım deyil”.

Mütəxəssis bildirir ki, əsas sual zəlzələnin olub-olmayacağı deyil, nə vaxt və hansı gücdə baş verəcəyidir:

“Hamı bilir ki, bu zonada zəlzələ olacaq – bu, Yer kürəsinin ən aktiv üç seysmik qurşağından biridir. Problem onun vaxtını və gücünü heç kimin bilməməsidir”.

Onun fikrincə, insan itkisini minimuma endirən əsas faktor tikinti sektorunda qaydalara əməl olunmasıdır:

“Yaponlar kimi tikinti sənayesinə ciddi yanaşmalıyıq. Harada necə tikmək, hansı məsafədə binalar inşa etmək, hansı konstruksiyalardan istifadə etmək – bunların hamısı müəyyən olunub. Əgər qaydalara əməl edilsə, Azərbaycanda baş verəcək zəlzələləri itkisiz keçirmək mümkündür”.

Ənvər Əliyev sözlərinin sonunda bu fikirə yer verib:

“Adətən elm qurtarandan sonra Allaha çağırırıq. Ona görə də əvvəlcə elmi, tikinti normalarını, təhlükəsizlik qaydalarını tətbiq etməliyik”.

Ayşən Azadova
Proses.az