• 16.09.2023 10:42

Azərbaycanlıların soyqırımı Osmanlı arxivində

Azərbaycanlıların soyqırımı Osmanlı arxivində

Başbakanlık Osmanlı Arxivində 494/36 inventar nömrəsi ilə qorunan sənəd 12 avqust 1905-ci ildə silahlı erməni dəstələrinin Bakı şəhəri, Balaxanı kəndi, Şuşa və Ağdam şəhərlərində dinc müsəlman əhaliyə qarşı törətdikləri soyqırım və təxribatlardan bəhs edir.

Axar.az xəbər verir ki, bu barədə AMEA-nın Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun “Din və ictimai fikir” şöbəsinin müdiri, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Elnur Mustafayev qeyd edib.

Alim bildirib ki, sənəddə əks olunan məlumatlar Osmanlı Dövlətinin Tiflis Nümayəndəliyinin 6 sentyabr 1905-ci ildə Xarici İşlər Nazirliyinə göndərdiyi məlumatlar əsasında tərtib olunmuşdur:

“1905-ci il avqust ayında baş vermiş erməni təxribatları haqqında bəhs edən bu sənəd, müxtəlif vaxtlarda göndərilmiş dörd səhifəlik məktubdan ibarətdir.

Həmin məktubun əhəmiyyət kəsb edən bəzi hissələrini transliterasiya edilmiş şəkildə təqdim edirəm:

“…Ağustosun on ikinci günü Şuşada ermənilər, erməni məhəlləsində sakin müsəlmanlara birdənbirə hücumla cümləsini qətl etdikdən sonra qırx xanəli (ev) bir müsəlman qəryəsini (kənd) kamilən ihraq (yanğın törətmək) eyləmişlərdir…

…Ermənilər məhəll-i vəqayə (hadisə yeri) gələn güvernor (qubernator) Baranovskiyi dəxi cərh (yaralamaq) etmişlərdir. Müsəlmanlar məcruh (yaralanmış) olan güvernoru şəhrə nəql etmiş və bu haldan münfəil (təsirlənən) olan əhali ermənilərə müqabələyə başlamışdır…

…Ağustosun iyirmisindən bəri Şuşa şəhərində nisbətlə hali-sükut hökm-fərma isə də civar qəryələrdə (kənd) müsadəmət (qarşıdurma) davam etməkdədir. Məqtulin (qətlə yetirilənlər) və məcruhinin (yaralananlar) ədədi iki yüz təxmin olunduğu kimi ol miqdarda xanə (ev) muhtəriq (yanmış) olmuşdur…

…Nəfs-i Baküdə ağustosun iyirmi ikisinə qədər məqtulinin ədədi iki yüz yetmiş müsəlman və yüz otuz miləl-i müxtəlifə (digər dinlərin nümayəndələri) əfradından (şəxslər) ibarətdir…

…Cəraid-i məhəlliyənin (yerli qəzet) bəyanatına nəzərən Balaxanıda əsgər tərəfindən top istimal (istifadə) olunmuşdur…

…Şiə şeyxi Şuşadan “Ermənilər müsəlmanları qətliam ediyorlar, tədabir-i müqtəziyəyə (qəti tədbirlər) təvəssül (icra) ediniz” məalında (məzmununda) bir teleqrafnamə əxz eyləmişdir (qəbul etmişdir)… Ağdam ilə Şuşa arasındakı qırx kilometrlik teleqraf xəttinin təxrib (xarab) edildiyi zənn olunuyor…”

Sənəddən göründüyü kimi, erməni mütəşəkkil silahlı dəstələri planlaşdırılmış şəkildə Azərbaycanın müxtəlif şəhərlərində müsəlman azərbaycanlılara hücum edərək, qətliamlar və təxribatlar törədir, regionda mürəkkəb və qarışıq bir vəziyyət yaratmaqla öz mənfur və çirkin məqsədlərinə nail olmaq istəyirdilər. Hətta erməni cinayətləri o qədər böyümüşdü ki, hamiləri Rusiya Çarlığının təyin olunmuş qubernatoru Baranovskiyə hücum etməkdən belə çəkinmirdilər”.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

“”Nəsimi” filmi çəkiləndə evli olmasaydım, biabırçılıq olardı” – VİDEO

“”Nəsimi” filmi çəkiləndə evli olmasaydım, biabırçılıq olardı” – VİDEO

“Nəsimi filmi çəkiləndə evli idim, iki uşağım vardı, yoxsa biabırçılıq olardı”. Milli.Az bildirir ki, bu sözləri Xalq artisti Rasim Balayev…
“Afaq Bəşirqızı ilə əlləşib, vuruşub, münasibəti korladılar”

“Afaq Bəşirqızı ilə əlləşib, vuruşub, münasibəti korladılar”

“Hər şey mənim çalışdığım Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqili Teatrındaki tərəf müqabillərimdən aslı olub. Bu gün onların adlarını çəkməsəm də… Çəkə…
“Balaəliyə təşəkkür edirəm, nə yaxşı, prorektor olmaq istəməyib” – Deputat

“Balaəliyə təşəkkür edirəm, nə yaxşı, prorektor olmaq istəməyib” –…

Meyxanaçı Balaəlinin “Təhsilsizəm, amma hansı universitetə getsəm, dekan işləyərəm” fikirləri hələ də gündəmdə qalmaqda davam edir. Bir sıra tanınmış simalar…
Marşrut avtobusu sürən “Batya Vasmoyski” işdən çıxarıldı

Marşrut avtobusu sürən “Batya Vasmoyski” işdən çıxarıldı

Xəbər verdiyimiz kimi, əvvəllər dəfələrlə məhkumluq həyatı yaşamış, narkotik istifadəçisi olduğunu bildirən “Batya Vasmoyski” ləqəbli Bəxtiyar Ağaməmmədov paytaxt ərazisində 40…
Emin Ağalarov Alyona Qavrilova ilə EVLƏNDİ

Emin Ağalarov Alyona Qavrilova ilə EVLƏNDİ

Xalq artisti və iş adamı Emin Ağalarov model Alyona Qavrilova ilə yenidən nikaha girib.  Proses.az bizim.media-ya istinadən bildirir ki, mayın…
Məşhur aktyor aparıcılıq edəcək

Məşhur aktyor aparıcılıq edəcək

Məşhur türk aktyor Oktay Kaynarca aparıcılıq edəcək. Metbuat.az bildirir ki, o, “Alan” adlı yarışmanın aparıcısı olacaq. Layihə “The floor” adlı…
Havaya genetikası dəyişdirilən ağcaqanadlar buraxıldı – SƏBƏB…

Havaya genetikası dəyişdirilən ağcaqanadlar buraxıldı – SƏBƏB…

Afrika ölkəsi Cibutidə malyariyanın yayılmasına səbəb olan istilaçı növlərlə mübarizə aparmaq üçün havaya xüsusi ağcaqanadlar buraxılıb.  Proses.az BBC-yə istinadən xəbər verir…
Vardanyanın şikayəti rədd edildi

Vardanyanın şikayəti rədd edildi

Qarabağdakı keçmiş qondarma qurumun “dövlət naziri” Ruben Vardanyan həbs müddətinin uzadılması ilə bağlı qərardan narazı qalıb. “Qafqazinfo”nun əldə etdiyi məlumata…
Azərbaycanda İLK DƏFƏ: Avtomobillərin QİYMƏTİ KƏSKİN UCUZLAŞDI

Azərbaycanda İLK DƏFƏ: Avtomobillərin QİYMƏTİ KƏSKİN UCUZLAŞDI

Avtomobil bazarında son illər ilk dəfə qiymət azalmaları müşahidə olunub. Bu barədə İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzindən (CESD) məlumat verilib.…
“Oğlumun şərhdə söyüş yazdığı qadın zəng etdi ki…”

“Oğlumun şərhdə söyüş yazdığı qadın zəng etdi ki…”

“Elə verilişlər var ki, ora getməyəndə, sevinirsən, deyirsən, nə yaxşı getmədim. Çünki aparıcılar lazımsız suallar verirlər. Sonra da cavablarımızı düzüb-qoşurlar.…
“Miss Azerbaijan”dan etiraf: Onu “ZAQS”da tərk etdim, kəllə atıb burnumu qırdı

“Miss Azerbaijan”dan etiraf: Onu “ZAQS”da tərk etdim, kəllə atıb…

“Miss Azerbaijan-2019” model yarışmasının qalibi Səmra Hüseynova son paylaşımı ilə gündəmə gəlib. Yenisabah.az xəbər verir ki, o, vaxtilə üzləşdiyi çətinlikləri…
Xoşqədəm 14 kq arıqlamağının sirrini açdı

Xoşqədəm 14 kq arıqlamağının sirrini açdı

“Sənət adamları, daim yaradıclıqda bir şey edən insanı tutub saxlamaq mümkün deyil. Doğuş da arada öz vətənin gedir. Ora gedir…
Rəşad Dağlının övladları üçün qafiyə açdılar – VİDEO

Rəşad Dağlının övladları üçün qafiyə açdılar – VİDEO

Meyxanaçı Balaəli və Orxan Lökbatanlı həbsdə olan həmkarları Rəşad Dağlının övladları ilə bir araya gəliblər. Yenisabah.az xəbər verir ki, məclislərin…
Nüşabə onu qınayanlara cavab verdi: Rəqslərim daha qeyrətlidir + VİDEO

Nüşabə onu qınayanlara cavab verdi: Rəqslərim daha qeyrətlidir +…

Müğənni Nüşabə Musayeva rəqslərinə görə onu qınayanlara cavab verib. Yenisabah.az xəbər verir ki, növbəti rəqs görüntülərini sosial şəbəkə hesabında paylaşan…
“Müharibə veteranlarına verilən 80 manatı qaldırın”

“Müharibə veteranlarına verilən 80 manatı qaldırın”

“Hər il Sosial Müdafiə Fondu kifayət qədər ehtiyat saxlayır. Bu il də İşsizlikdən Sığorta Fondunda 56 milyona yaxın ehtiyat var,…