Avropalılar “qayıdın” deyir, ermənilərin çoxu Xankəndiyə dönmək istəmir

Avropa ölkələrinin və təşkilatlarının Qarabağdan köçən ermənilərə yardımları davam edir. Bu günlərdə Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Leyen bildirib ki, Aİ Ermənistana humanitar yardımı iki dəfə artıraraq, 5,2 milyon avrodan 10,4 milyon avroya çatdıracaq.

Rusiyada çıxan “Nezavisimaya qazeta” qəzetinin bu mövzuda hazırladığı yazıda qeyd olunur ki, köçkün ermənilərə milyonlarla dollar həcmində yardım ayırmaqla yanaşı, avropalılar, eləcə də amerikalılar Qarabağ ermənilərinin geri qaytarılması istiqamətində də fəallıq göstərirlər və bu məsələdə Moskvanın köməyinə, Bakının razılığına bel bağlayırlar.

ABŞ Dövlət Departamentinin mətbuat katibi Metyu Miller bəzi ermənilərin geri qayıtmaq istəyə biləcəyini istisna etməyib. Diplomat hesab edir ki, bunun üçün prosesin şəffaflığını təmin edəcək və Qarabağ ermənilərinin hüquq və təhlükəsizliyinin qorunacağına əmin edəcək beynəlxalq müşahidə missiyası yaratmaq lazımdır.

Qəzet yazır ki, qaçqınların tərk etdikləri bölgəyə qayıtmağa razı olub-olmayacağı ilə bağlı müzakirələr hələ də davam edir. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan hələ sentyabrın 22-də, köçün ilk günü qaçqınların “evlərinə qayıtmaq üçün real fürsət” ola biləcəyini söyləyib. Öz növbəsində Azərbaycan Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi Elçin Əmirbəyov bildirib ki, ermənilər Xankəndiyə qayıda bilər. Əmirbəyov deyib ki, erməni əhalisinin köçməsinə bir həftə qalmış Azərbaycan hakimiyyəti Dağlıq Qarabağı lazım olan hər şeylə təmin etməyə başlayıb, həmçinin radio və televiziya vasitəsilə insanları panikaya düşməməyə inandırıb.

“NQ” qeyd edir ki, rəsmi Bakı mülki əhaliylə yox, əhalinin qalan hissəsini girov saxlayan separatçılara qarşı mübarizə apardığını bildirir. Qəzet xatırlaır ki, Bakı özünü “Dağlıq Qarabağ Respublikası” elan etmiş 300-dən çox məmur və hərbçini axtarışa verib. Bundan başqa, separatçı qurumun keçmiş xarici işlər naziri David Babayan, keçmiş baş nazir Ruben Vardanyan, parlamentin eks-spikeri David İşxanyan, keçmiş “prezidentlər” Arkadi Qukasyan, Bako Saakyan, Arayik Arutyunyan, həmçinin qanunsuz silahlı birləşmələrin sabiq “komandan”ı David Manukyan saxlanılıb.

Qəzet bildirir ki, bununla paralel olaraq, Azərbaycan Dövlət Miqrasiya Xidməti və Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin hesablamalarına görə, oktyabrın 4-nə kimi 98 erməni reinteqrasiya prosesinə qoşulmaq üçün ərizə verib. Söhbət Ermənistana getməyənlərdən gedir. Təxmini hesablamalara görə, Qarabağda bir neçə yüz erməni qalıb.

“NQ” yazır: Ermənilərin özlərinin yaydığı məlumata görə, Qarabağdan 100 mindən çox erməni köçüb. Ermənistan mətbuatı ölkə hökumətinin qaçqınlara birdəfəlik yardımın ödənilməsi üçün 8 milyard dram (təxminən 20 milyon dollar) ayırdığını yazır. Ermənistanda bank kartı əldə etməyi bacaran 80 minə yaxın insanın ehtiyat fondundan vəsait alacağı gözlənilir. Ermənistanın Əmək və Sosial Məsələlər Nazirliyinin rəhbəri Narek Mkrtçyan bildirib ki, ödəniş prosesi oktyabrın 6-da başlayacaq; Rəsminin sözlərinə görə, hər qaçqın 100 min dram (təxminən 250 dollar) alacaq.

Lakin İrəvanda “NQ” müxbirinin söhbət etdiyi qarabağlı qaçqınlar Xankəndiyə heç vaxt qayıtmayacaqlarını, çünki onlar üçün yalnız Stepanakert olduğunu deyirlər.

“Hər şey Stepanakertdə qaldı, biz bir saata yığışdıq və bir neçə bağlama ilə qaçdıq, çünki dəhlizin hər an yenidən bağlana biləcəyindən qorxduq”, – Levon etiraf edir: “İndi necə geri qayıdacağıq?”

“İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra bizə də deyirdilər ki, başımızdan bir tük belə düşməyəcək. Düzdür, biz Ermənistanda da özümüzü təhlükəsizlikdə hiss etmirik”, – Yervand deyir.

“Mən Bakıda anadan olmuşam, sonra Stepanakertdə valideynlərimin yanına getmişəm. Bu, mənim evimdir, həmişə darıxacağam, amma Xankəndidə yaşaya bilməyəcəm. Rusiyada uşaqlarım var, onların yanına gedəcəm”, – Rita adlı qadın bildirib.